Rektum nedir?

Göden barsağı da denilen, kalın barsağın anüs deliğinden önceki son kısmı.

Yaklaşık 12 cm uzunluğundaki rektum, üst kısımda karın çeperine, alt kısımda ise sırt duvarına doğru bir içbükeylik gösterir. Rektumun içinde yarım ay şeklinde kapakçıklar vardır. Bu kapakçıklar anüse doğru bir kör boşluğu meydana getirirler. Dışkının rektuma girmesi genellikle dışkılama refleksini uyandırdığından rektum genellikle boştur.

Rektumda görülen başlıca hastalıklar, apseler, burasının kanseri, basur, fistüllerdir. Rektum kanseri genellikle orta yaşlı erkeklerde kanama, kabızlık, ishal nöbetleri, rahatsızlık hissi ve dışkılayınca boşalamama duygusu ile belirir. Tedavide erken teşhis edilmiş olmak şartıyla rektum çıkarılır ve barsağın devamlılığı sağlanır. Rektumdaki hastalıkları kesin teşhis edebilmek için anüs gözlenmeli, rektum parmakla muayene edilmeli, rektoskop denilen aletle rektumun mukozasına bakılmalıdır.

Rektum kalın barsağın son kısmı olması dolayısıyla, sindirim işleminin son rötuşlarının yapıldığı yer sayılabilir. Burada yapılan iş yalnızca bir miktar suyun emilmesidir. Esas görevi dışkının depolanmasıdır. Dışkı belli bir dolgunluğa gelince kişide dışkılama hissi uyanır. Kişi uygun yer ve şart bulamazsa bu his baskılanır ve dışkılama 24 saate kadar geciktirilebilir.

Rektum anatomisi

Sindirim sistemi ağızdan anüse kadar, uzunluğu yaklaşık 8.3 metre olan boru şeklinde bir yapıdır. Sindirim sisteminin son bölümü çekum, kolon, rektum, anüs bölümlerini içeren yaklaşık 1,8 metre uzunluğundaki kalın bağırsaktır. İnsanlarda rektum yaklaşık 10-12 cm arasında ortalama bir uzunluğa sahiptir. Yukarıda bahsedildiği gibi sigmoid kolonu anüse bağlamaktadır. Rektumun dış duvarı boylamasına kaslarla çevrelenmiştir. Pankreas, dalak, karaciğer gibi organların yanı sıra üreme organları ve idrar yolları rektuma yakın yer almaktadır. Bu nedenle kolorektal kanser (hem kolon hem de rektumu ilgilendiren kanser türü) gibi durumlar kalın bağırsağın dışına çıktığı takdirde komşu organları etkileyebilir.

Rektumun fonksiyonları

Rektumun fonksiyonu, dışkılamaya kadar dışkıyı geçici bir süre depolamaktır. Bir kişi bir yiyeceği ilk kez çiğnediği andan itibaren sindirim sürecinin bir parçası olarak, sırasıyla mide, ince bağırsak ve son olarak kalın bağırsaktan geçmelidir. Sindirim işlemi sırasında biriken sindirilmemiş gıda ve atık maddeler, dışkı maddesi şeklinde rektum içine doğru hareket eder. Bu dışkı maddesini toplamak ve dışkılama sürecine kadar geçici olarak saklamak rektumun fonksiyonudur. Böylece dışkı anüsten atılana kadar, rektum içinde saklanmaktadır.

Rektum nasıl çalışır?

Sindirilmemiş yiyecekler ve diğer artık maddeler dışkı formunda rektuma ulaşıp, rektumu doldurduğunda sensörler bu durumu beyine bildirir. Daha sonra beyin dışkılamanın uygun olup olmadığına karar verir. Sinyaller beyin ile birlikte, dışkı tahliyesi için, kişiyi hazır hale getirmek için karın duvarı kasları, anal kanal, göğüse gönderilir. Eğer beyin dışkılamanın mümkün olduğuna karar verirse, sfinkter gevşer ve rektum kasılır böylece dışkılama gerçekleşir. Eğer beyin dışkılama için uygun olmadığına karar verirse sfinkter kasılır, rektum dışkıyı daha uzun bir süre tutar ve bir süre için tuvalete gitme dürtüsünün uzaklaşmasını sağlar.

Rektum ile ilişkili olabilen belirli hastalıklar veya sorunlar olduğunda rektal muayene teşhis için yapılabilir. Bu durumlar arasında erkeklerde prostat kanseri ve benign prostat hipertrofisi, fekal inkontinans ve basur bulunmaktadır. Kolonoskopi veya sigmoidoskopi rektumu görüntülemek için rehberli kamera kullanılan endoskopinin türleridir. Bu tetkikler gerekirse biyopsi almak için de kullanılabilmektedir ve kanser gibi hastalıkları teşhis etmek için de kullanılabilir. Örneğin rektal kanser endoskopi yardımı ile tespit edilebilmektedir.

Sözlükte "rektum" ne demek?

1. Göden, gödenbağırsağı.

Rektum kelimesinin ingilizcesi

[Rektum (das) ] n. rectum, last section of the large intestine which ends at the anus
n. rectum
Köken: Latince

Son eklenenler

say